Almancada "-de/-da" ve "-e/-a": in, an, auf, bei, zu ve nach ne zaman kullanılır?
Türkçede "okulda, masada, doktorda, Berlin'de" derken hep aynı eki kullanırız. Almancada ise yerin türüne göre farklı edatlar seçilir: in der Schule, auf dem Tisch, beim Arzt, in Berlin. Yön bildiren "-e/-a" eki için de durum aynı: in die Schule, auf den Tisch, zum Arzt, nach Berlin. Doğru edatı bulmak için Türkçedeki eke değil, yerin ne olduğuna bakmak gerekir: içi olan bir yer mi, bir yüzey mi, bir kişi mi, bir şehir mi?
in: içinde
in, içine girilen kapalı yerler ve şehirler, ülkeler için kullanılır. Yer bildirirken Dativ (in der Küche), yön bildirirken Akkusativ (in die Küche) alır. Artikelli ülke adları da in ile kullanılır: in der Türkei, in die Türkei, in der Schweiz.
Ich bin in der Küche.Mutfaktayım.
Ich gehe in die Küche.Mutfağa gidiyorum.
Sie wohnt in Berlin.Berlin'de oturuyor.
Wir fahren in die Türkei.Türkiye'ye gidiyoruz.
an: kenarında, dibinde
an, bir şeyin kenarı, yanı ya da dikey bir yüzey için kullanılır: duvarda, kapıda, deniz kıyısında, durakta. Türkçede "duvarda" dediğimizde aslında "duvarın üzerinde asılı" kastedilir; Almancada bu an der Wand olur. Am Bahnhof da istasyonda, yani istasyonun önünde ya da çevresinde demektir.
Das Bild hängt an der Wand.Resim duvarda asılı.
Wir sind am Meer.Deniz kıyısındayız.
Ich warte an der Haltestelle.Durakta bekliyorum.
Wir fahren ans Meer.Denize gidiyoruz.
auf: üstünde
auf, yatay bir yüzeyin üstü için kullanılır: masada, yerde, rafta. Bunun yanında bazı açık alanlar ve etkinlikler de auf alır: auf dem Markt (pazarda), auf der Straße (sokakta), auf dem Land (kırsalda), auf einer Party (bir partide).
Das Buch liegt auf dem Tisch.Kitap masada.
Ich lege das Buch auf den Tisch.Kitabı masaya koyuyorum.
Wir kaufen Obst auf dem Markt.Meyveyi pazardan alıyoruz.
bei ve zu: bir kişinin yanında, bir kişiye
Türkçede "doktorda, kuaförde, babaannemde" deriz. Almancada kişiler ve iş yerleri için bei kullanılır: beim Arzt, beim Friseur, bei meiner Oma. Firma adlarında da aynı: Ich arbeite bei Siemens.
Bu yerlere gitmek ise zu ile söylenir: zum Arzt, zum Friseur, zu meiner Oma. bei ve zu her zaman Dativ alır; zum (zu dem) ve zur (zu der), beim (bei dem) kaynaşmış biçimlerdir.
Ich bin beim Arzt.Doktordayım.
Ich gehe zum Arzt.Doktora gidiyorum.
Er wohnt bei seinen Eltern.Ailesinin yanında oturuyor.
Wir fahren zu meiner Tante.Teyzeme gidiyoruz.
nach: şehirlere, ülkelere ve eve
Artikelsiz şehir ve ülke adlarına gidiş nach ile söylenir: nach Berlin, nach Deutschland, nach Österreich. Artikelli ülkeler ise in alır: in die Türkei, in die Schweiz, in die USA. Türk öğrenciler kendi ülkeleri için en sık nach Türkei hatasını yapıyor; doğrusu in die Türkei.
nach ayrıca nach Hause (eve) kalıbında kullanılır. Evde olmak ise zu Hause ile söylenir.
Ich fliege nach Wien.Viyana'ya uçuyorum.
Wir fahren in die Türkei.Türkiye'ye gidiyoruz.
Ich gehe nach Hause.Eve gidiyorum.
Ich bin zu Hause.Evdeyim.
Yer mi, yön mü? Wo? ve Wohin?
in, an, auf gibi dokuz edat, yer bildirdiğinde Dativ, yön bildirdiğinde Akkusativ alır. Ayırt etmenin yolu soruyu sormaktır: Wo? (nerede?) sorusunun cevabıysa Dativ, Wohin? (nereye?) sorusunun cevabıysa Akkusativ. Türkçedeki "-de/-da" çoğu zaman Wo?, "-e/-a" ise Wohin? demektir. Bu edatların tam listesi iki yönlü edatlar sayfasında.
Hepsi bir arada
| Türkçe | Nerede? (Wo?) | Nereye? (Wohin?) |
|---|---|---|
| okulda / okula | in der Schule | in die Schule / zur Schule |
| mutfakta / mutfağa | in der Küche | in die Küche |
| masada / masaya | auf dem Tisch | auf den Tisch |
| duvarda / duvara | an der Wand | an die Wand |
| deniz kıyısında / denize | am Meer | ans Meer |
| doktorda / doktora | beim Arzt | zum Arzt |
| arkadaşımda / arkadaşıma | bei meinem Freund | zu meinem Freund |
| işte / işe | bei der Arbeit | zur Arbeit |
| markette / markete | im Supermarkt | in den Supermarkt / zum Supermarkt |
| Berlin'de / Berlin'e | in Berlin | nach Berlin |
| Türkiye'de / Türkiye'ye | in der Türkei | in die Türkei |
| evde / eve | zu Hause | nach Hause |
Tabloda bazı satırlarda iki seçenek var. In die Schule gehen ve zur Schule gehen ikisi de "okula gitmek" anlamında kullanılır. Zum Supermarkt marketin önüne kadar gitmeyi, in den Supermarkt içine girmeyi vurgular; günlük konuşmada ikisi de "markete gitmek" diye anlaşılır.
Sık yapılan hatalar
Sık yapılan hata
Ich bin in Arzt. yanlış; doğrusu Ich bin beim Arzt.
Kişiler ve iş yerleri için bei kullanılır. Türkçedeki "doktorda" bir binanın içi değil, doktorun yanı anlamına gelir.
Sık yapılan hata
Ich fahre zu Berlin. yanlış; doğrusu Ich fahre nach Berlin.
Artikelsiz şehir ve ülkelere gidiş nach ile söylenir.
Sık yapılan hata
Ich wohne in Türkei. yanlış; doğrusu Ich wohne in der Türkei.
die Türkei artikelli bir ülke adıdır; artikel düşmez. Yön bildirirken de in die Türkei denir.
Sık yapılan hata
Ich bin nach Hause. yanlış; doğrusu Ich bin zu Hause.
nach Hause eve doğru gitmeyi, zu Hause evde olmayı anlatır.
Kendinizi deneyin
Konunun dilbilgisi tarafı Dativ alan edatlar, Akkusativ alan edatlar ve iki yönlü edatlar sayfalarında. Alıştırma için iki yönlü edatlar testi ve Dativ edatları testi var. Türk öğrencilerin diğer sık hatalarını ein mi einen mi? yazısında bulabilirsiniz; yol tarifinde bu edatların nasıl kullanıldığını Nach dem Weg fragen diyaloğunda dinleyebilirsiniz.
Hazırlayan: Fatih Ün, Almanca Öğretmeni · Son güncelleme: