Relativsätze (İlgi Cümleleri)

RELATIVSÄTZE (İLGİ CÜMLELERİ)

 

İlgi Cümleleri (Relativsätze) ana cümlede bulunan bir ismi açıklayan yan cümlelerdir. Açıklanmak istenen kelimenin tanımlayıcısına göre ilgi zamirleri kullanılarak ilgi cümleleri oluşturulur. İlgi zamirleri, ilgi cümlesinin anlamına göre Nominativ, Akkusativ, Dativ veya Genitiv olabilir.

İlgi zamirlerinin doğru kullanımı için açıklanmak istenen kelimenin tanımlayıcısı ve çoğul hali bilinmelidir. Bunun dışında ilgi cümlesinin yüklemi bulunarak hangi halde kullanıldığı ve bir edat gerektirip gerektirmediği bilinmelidir.

İlgi zamirlerinin yerine (der, die, das), “welches, welcher, welche” kullanılabilir.

 

İlgi zamirlerinin Nominativ, Akkusativ, Dativ veya Genitiv’e göre oluşumları tabloda ki gibidir.

 

İLGİ ZAMİRLERİ (RELATIVSÄTZE)
Nominativ	Akkusativ	Dativ	Genitiv
der / welcher	den / welchen	dem / welchem	dessen
die / welche	die / welche	der / welcher	deren, derer
das / welches	das / welches	dem / welchem	dessen
Plural
die / Welche	die / Welche	denen / Welchen	deren, derer

 

 

Nominativ

Açıklanan isim cümlenin öznesi ise ilgi cümlesi daima Nominativ’dir. Bu ilgi cümlesi Türkçeye                                “–en, -an” olarak çevirilir.

 

– Das Buch, das auf dem Tisch steht, ist ein Deutschbuch.

(Masanın üstünde duran kitap almanca kitabıdır.)

(Bu cümlede “das Buch” açıklandığı için ilgi cümlesinin zamiri kitabın artikeli olan “das” oldu.)

 

 

 

– Die Frau, die gestern heiratet hat, ist meine Tante.

(Dün evlenen kadın benim teyzem.)

(Bu cümlede “die Frau” açıklandığı için ilgi cümlesinin zamiri kadının artikeli olan “die” oldu.)

 

– Der Mann, der in dem Auto sitzt, ist ein Polizei.

(Arabanın içinde oturan adam polistir.)

(Bu cümlede “der Mann” açıklandığı için ilgi cümlesinin zamiri adamın artikeli olan “der” oldu.)

 

İlgi cümleleri iki cümlenin birleşimidir. Yukarıdaki cümleler iki ayrı cümle olarak da oluşturulabilir.

 

– Das Buch ist ein Deutschbuch.    – Das Buch steht auf dem Tisch.

– Die Frau ist meine Tante.             – Die Frau heiratet gestern.

– Der Mann sitzt in dem Auto.       – Der Mann ist ein Polizei.

 

*** İki cümle birleştirildiğinde yan cümlenin (İlgi Cümlesi) öznesi atıldı ve fiil özneye göre çekimlenerek sona atıldı.

 

Akkusativ – Dativ

Açıklanan kelime ile ilgi cümlesinin öznesi farklı ise ilgi zamiri ya Akkusativ ya da Dativ olur. İlgi zamirinin Akkusativ mi, Dativ mi olduğunu anlamak için yükleme bakarız. İlgi cümlesinin Akkusativ ya da Dativ olduğu cümleler “-dığı, -tığı” şeklinde Türkçeye çevirilir.

– Ich habe einen Bruder, den du letzte Woche gesehen hast. (Akkusativ)

(Geçen hafta gördüğün bir erkek kardeşim var.)

*** “sehen” fiili Akkusativ aldığı için ilgi zamiri Akkusativ’dir.

 

– Mein Freund hat mir ein Buch geschenkt, das ich gern gelesen habe. (Akkusativ)

(Erkek arkadaşım bana severek okuduğum bir kitap hediye etti.

– Ich habe meine Socken, die ich verloren habe, unter dem Sessel gefunden. (Akkusativ)

(Kaybettiğim çoraplarımı koltuğun altında buldum.)

 

– Ich habe einen Freund, dem ich ein Buch geliehen habe. (Dativ)

(Kitap ödünç verdiğim bir arkadaşım var.)

– Kennst du den Kellner, dem ich Trinkgeld gegeben habe? (Dativ)

(Bahşiş verdiğim garsonu tanıyor musun?)

– Der Mann, dem ich mein Auto verkauft habe, ist ein Deutschlehrer. (Dativ)

(Arabamı sattığım adam almanca öğretmeni.)

 

*** Genitiv biçimi dışında bütün ilgi zamirlerinin yerine “welch-“ ilgi zamiri kullanılabilir.

– Ich habe einen Freund, welchem ich ein Buch geliehen habe. (Dativ)

– Kennst du den Kellner, welchem ich Trinkgeld gegeben habe? (Dativ)

– Ich habe einen Bruder, welchen du letzte Woche gesehen hast. (Akkusativ)

 

Genitiv

Açıklanan ismin tanımlayıcısı “der veya das” ise ilgi zamiri Genitiv’de “dessen” olur. Bu ilgi zamirini artikeli düşmüş bir isim takip eder.

– Der Mann, dessen Auto gestohlen wurde, weint. (Arabası çalınan adam ağlıyor.)

*** Araba adama ait olduğu için Genitiv yapı “der” artikeline uygun olarak yapılmıştır.

– Der Verfasser, dessen Buch veröffentlicht wurde, ist sehr glücklich.

(Kitabı yayımlanan yazar çok mutlu.)

– Das Buch, dessen Buchdeckel aus Gold ist, ist unschätzbar.

(Kapağı altından olan kitap paha biçilemez.)

 

Açıklanan ismin tanımlayıcısı “die” ise ilgi zamiri Genitiv’de “deren” olur. Bu ilgi zamirini artikeli düşmüş bir isim takip eder.

– Die Frau, deren Tochter eine Ärztin ist, ist sehr krank. (Kızı doktor olan kadın çok hasta.)

– Wir haben viele Verwandte, deren Kinder im Ausland arbeiten.

(Çocukları yurt dışında çalışan çok akrabamız var.)

– Die Bibliothek, deren Räume gemalt wurde, ist am Montag geöffnet.

(Odaları yeni boyanan kütüphane pazartesi günü açıldı.)

 

Bir Edatla Birlikte Kullanılan İlgi Cümleleri

 

Hast du das Haus gesehen, von dem ich dir erzählt habe. (Bahsettiğim evi gördün mü?) (Dativ)

Yukarıdaki Relativ cümle iki ana cümlenin birleşimidir.

1. Hast du das Haus gesehen? 2. Ich habe dir von einem Haus erzählt.

 

Ortak olan isim Relativsatz olarak bağlanmıştır.

 

Beispiele (Örnekler)

– Die Studenten, über die wir sprechen, haben schlechte Note. (Akkusativ)

(Hakkında konuştuğumuz öğrencilerin notları kötü.)

– Mein Freund, auf den ich lange Zeit warte, ist von Deutschland gekommen ist.

(Uzun zamandır beklediğim arkadaşım Almanya’dan geldi.)

– Das Kleid, nach dem du fragst, hat ausgegeben (dativ)

(Sorduğunuz elbise tükendi.)

 

“wo – als – wenn – wohin – woher” kelimeleriyle oluşturulan ilgi cümleleri

 

*** Bir yer adının veya zaman kelimesinin açıklandığı ilgi cümlelerinde bir edatla birlikte dativ halde kullanılan “in dem – in der – in denen – an dem – an der – an denen – auf dem – auf der – auf denen” gibi ilgi zamirleri yerine “wo” kelimesi kullanılabilir.

 

– Das Cafe, in dem wir uns treffen, macht eine Party am Sonntag.

– Das Cafe, wo wir uns treffen, macht eine Party am Sonntag.

(Buluştuğumuz Cafe Pazar günü parti yapıyor.)

– Es gibt viele Universität in der Türkei, in denen Wissenschaftler ausgebildet werden.

– Es gibt viele Universität in der Türkei, wo Wissenschaftler ausgebildet werden.

(Türkiye’de bilim adamlarının yetiştiği birçok üniversite vardır.)

 

– An dem Tag, an dem wir absolviert haben, war mein glückhlichster Tag.

– An dem Tag, wo wir absolviert haben, war mein glückhlichster Tag.

(Mezun olduğum gün en mutlu olduğum gündü.)

 

*** Zaman kelimelerinin açıklandığı ilgi cümlelerinde “wo” sözcüğü yerine “wenn” veya “als” sözcükleri de kullanılabilir. Her zaman yaşanan olaylar için “wenn” , geçmişte bir kez olan olaylar içinde “als” bağlacı kullanılabilir.

– An dem Tag, an dem ich absolviert habe, habe ich zwei Stellenangebot bekommen.

– An dem Tag, wo ich absolviert habe, habe ich zwei Stellenangebot bekommen.

– An dem Tag, als ich absolviert habe, habe ich zwei Stellenangebot bekommen.

(Mezun olduğum gün 2 tane iş teklifi aldım.)

 

– Im Juli, in dem ich ein Baby bekommen habe, gab es Sonnenfinsternis.

– Im Juli, wo ich ein Baby bekommen habe, gab es Sonnenfinsternis.

– Im Juli, als ich ein Baby bekommen habe, gab es Sonnenfinsternis.

(Bebek sahibi olduğum temmuz ayında ay tutulması oldu.)

 

– In der Pause, in dem die Schüler im Hof spielen, müssen wir vorsichtig sein.

– In der Pause, wo die Schüler im Hof spielen, müssen wir vorsichtig sein.

– In der Pause, wenn die Schüler im Hof spielen, müssen wir vorsichtig sein.

(Çocukların bahçede oynadığı teneffüslerde dikkatli olmalıyız.)

 

*** Şehir ve tanımlayıcısı olmayan ülke adlarından sonra bulunma durumunda “wo”, yönelme durumunda “wohin” ve çıkma durumunda “woher” soru kelimeleri ilgi zamiri olarak kullanılır

Manisa, wo meine Familie lebt, ist eine moderne Stadt.

(Ailemim yaşadığı Manisa modern bir şehridir.)

– Alle empfehlen uns Cihangir Cafe, wohin wir morgen gehen.

(Yarın gideceğiz Cihangir kafeyi herkes tavsiye etti.)

– Der Verlag, woher viele Bücher kommen, geht Bankrott.

(Birçok kitabın geldiği yayın evi iflas etti.)