Passiv ( Edilgen Çatı )

İşi yapanın belli olmadığı yada önemli olmadığı yapılara Edilgen Çatı (Passiv) denir. Passiv yapısında “werden” yardımcı fiili ile anafiilin 3. hali (Partizip Perfekt) kullanılır. “werden” fiili özneye ve zamana göre çekimlenir.

Präsens	werden + V3	Der Roman  wird geschrieben	Roman yazılıyor.
Präteritum	wurde + V3	Der Roman  wurde geschrieben	Roman yazıldı.
Perfekt	ist  + V3 + worden	Der Roman ist geschrieben worden	Roman yazıldı.
Plusquamperfekt	war + V3 + worden	Der Roman war geschrieben worden	Roman yazılmıştı.
Futur I	werden + V3 + werden	Der Roman wird geschrieben werden	Roman yazılacak.
Futur II	werden + V3 + worden + sein	Der Roman wird geschrieben worden sein	Roman yazılmış olacak.

ZAMANLARA GÖRE PASSIV CÜMLELER

Präsens

“werden” yardımcı fiili öznelere göre çekimlenir ve ana fiil Partizip Perfekt halinde cümlenin sonunda yer alır.

sehen	görmek
Partizip Perfekt (V3)	gesehen
ich	werde	gesehen	görülüyorum
du	wirst	gesehen	görülüyorsun
er – sie – es	wird	gesehen	görülüyor
wir	werden	gesehen	görülüyoruz
ihr	werdet	gesehen	görülüyorsunuz
sie	werden	gesehen	görülüyorlar
Sie	werden	gesehen	görülüyorsunuz (Kibarca)

– Jede Woche wird das Haus geputzt. (Ev her hafta temizleniyor.)

– 100 Bücher werden im Jahr gelesen. ( Yılda 100 kitap okunuyor.)

– Neue Gesetze wurden von der Regierung bestätigt. (Yeni kanunlar hükümet tarafından onaylandı.)

Präteritum

“werden” yardımcı fiilinin präteritum hali öznelere göre çekimlenir ve ana fiil Partizip Perfekt halinde cümlenin sonunda yer alır.

sehen	görmek
Partizip Perfekt (V3)	gesehen
ich	wurde	gesehen	görüldüm
du	wurdest	gesehen	görüldün
er – sie – es	wurde	gesehen	görüldü
wir	wurden	gesehen	görüldük
ihr	wurdet	gesehen	görüldünüz
sie	wurden	gesehen	görüldüler
Sie	wurden	gesehen	görüldünüz (Kibarca)

– Der Ring wurde in der See gefunden. (Yüzük denizde bulundu.

– Die Kinder wurden zum Spielraum gebracht. (Çocuklar oyun alanına getirildi.)

– Der Apfel wird von dem Vogel gefressen. (Elma kuş tarafından yendi.)

Perfekt

“sein” yardımcı fiili öznelere göre çekimlenir, ana fiil Partizip Perfekt halinde cümlenin sonunda yer alır. Partizip Perfekt halindeki ana fiilden sonra “worden” getirilir. “worden”  “geworden” (V3) kısaltılmış halidir.

sehen	görmek
Partizip Perfekt (V3)	gesehen
ich	bin	gesehen	worden	görüldüm
du	bist	gesehen	worden	görüldün
er – sie – es	ist	gesehen	worden	görüldü
wir	sind	gesehen	worden	görüldük
ihr	seid	gesehen	worden	görüldünüz
sie	sind	gesehen	worden	görüldüler
Sie	sind	gesehen	worden	görüldünüz (Kibarca)

– Das Auto ist vor dem Haus gewaschen worden. (Araba evin önünde yıkandı.)

– Die Bank ist um 23.00 Uhr ausgeraubt worden. (Banka saat 23.00’da soyuldu.) 

– Der Täter sind in der Stadtzentrale gesehen worden. (Suçlular şehir merkezinde görüldü.)

Plusquamperfekt

“sein” yardımcı fiilinin Präteritum hali öznelere göre çekimlenir, ana fiil Partizip Perfekt halinde cümlenin sonunda yer alır. Partizip Perfekt halindeki ana fiilden sonra “worden” getirilir. “worden”  “geworden” (V3) kısaltılmış halidir.

sehen	görmek
Partizip Perfekt (V3)	gesehen
ich	war	gesehen	worden	görüldüm
du	warst	gesehen	worden	görüldün
er – sie – es	war	gesehen	worden	görüldü
wir	waren	gesehen	worden	görüldük
ihr	wart	gesehen	worden	görüldünüz
sie	waren	gesehen	worden	görüldüler
Sie	waren	gesehen	worden	görüldünüz (Kibarca)

– Das Auto war vor dem Haus gewaschen worden. (Araba evin önünde yıkanmıştı.)

– Die Bank war um 23.00 Uhr ausgeraubt worden. (Banka saat 23.00’da soyulmuştu.) 

– Der Täter waren in der Stadtzentrale gesehen worden. (Suçlular şehir merkezinde görülmüştü.)

FUTUR I

“werden” yardımcı fiil özneye göre çekimlenir, ana fiil Partizip Perfekt halinde cümlenin sonunda yer alır. Partizip Perfekt halindeki ana fiilden sonra “werden” fiili getirilir.

sehen	görmek
Partizip Perfekt (V3)	gesehen
ich	werde	gesehen	werden	görüleceğim
du	wirst	gesehen	werden	görüleceksin
er – sie – es	wird	gesehen	werden	görülecek
wir	werden	gesehen	werden	görüleceğiz
ihr	werdet	gesehen	werden	görüleceksiniz
sie	werden	gesehen	werden	görülecekler
Sie	werden	gesehen	werden	görüleceksiniz (Kibarca)

– Die Briefe werden von dem Postboten gebracht werden. (Mektuplar postacı tarafından getirilecek.)

– Die Hausaufgaben werden von den Schülern gemacht werden. (Ödevler öğrenciler tarafından yapılacak.)

– Diese Funk wird in einer Woche verkauft werden. (Bu radyo bir hafta içinde satılacak.)

FUTUR II

“werden” yardımcı fiil özneye göre çekimlenir, ana fiil Partizip Perfekt halinde cümlenin sonunda yer alır. Partizip Perfekt halindeki ana fiilden sonra “worden sein” getirilir.

sehen	görmek
Partizip Perfekt (V3)	gesehen
ich	werde	gesehen	worden sein	görülmüş olacağım
du	wirst	gesehen	worden sein	görülmüş olacaksın
er – sie – es	wird	gesehen	worden sein	görülmüş olacak
wir	werden	gesehen	worden sein	görülmüş olacağız
ihr	werdet	gesehen	worden sein	görülmüş olacaksınız
sie	werden	gesehen	worden sein	görülmüş olacaksınız
Sie	werden	gesehen	worden sein	görülmüş olacaksınız (Kibarca)

– Die Briefe werden von dem Postboten gebracht worden sein. (Mektuplar postacı tarafından getirilmiş olacak.)

– Die Hausaufgaben werden von den Schülern gemacht worden sein. (Ödevler öğrenciler tarafından yapılmış olacak.)

– Diese Funk wird in einer Woche verkauft worden sein. (Bu radyo bir hafta içinde satılmış olacak.)

PASSIV MIT MODALVERBEN (Modal fiiller ile Edilgen Çatı)

Präsens	kann + V3 + werden
Präteritum	konnte  + V3 + werden
Perfekt	hat  + V3 + werden + können
Plusquamperfekt	hatte   + V3 + werden + können
Futur I	wird   + V3 + werden + können
Futur II	Oluşturulamaz.

“können” model fiili ile oluşturulan yukarıdaki tablo örnektir. Diğer modal fiiiler ile oluşturulacak passiv cümlelerin yapısıda yukarıdaki örnekler gibi olacaktır. Sadece kullanılmak istenen modal fiil “können” ile değiştirilecektir.

Modalverbler, Passiv cümlelerde genellikle Präsens veya Präteritum zamanlarında kullanılır. Futur I, Perfekt ve Plusquamperfektte ise çok nadir kullanılır. Futur II zamanında ise Modalverb Passiv cümlesi oluşturulamaz.

– Der Mann muss operiert werden. (Adam ameliyat edilmeli)

– Das Buch hatte von den Schülern gelesen werden müssen. ( Kitap öğrenciler tarafından okunmalıydı.)

– Der Teppich sollte Gestern gewaschen werden. (Halı dün yıkanmalıydı.)

NOT 1: Aktif bir cümleyi Passiv cümleye çevirirken dikkat edilecek noktalar.

1. Aktif cümlenin belirtili nesnesi Passiv cümlenin öznesi yapılır. Belirtili nesnelerde (Akkusativ) artikele dikkat etmek gerekir. 

2. Aktif cümlelerin zamanına bakılır. Passiv cümle oluşturulurken zaman değiştirilmez.

3.  Aktiv cümlenin öznesi önemli değildir. Bu yüzden cümle içinde yer almayabilir. Ama eylemin kimin tarafından yapıldığı belirtilmek istenirse “von” edatından sonra işi yapan kişi belirtilir. “von” edatı Dativ aldığı için “von” edatından sonra gelen isimler dativ halde oluşturulur.  eylemi gerçekleştiren nesne cansız bir varlık ise “durch” edatı kullanılır. “durch” edatı Akkusativ alır. Bu yüzden “deurch” edatından sonra gelen isim Akkusativ yapılır. Bu iki edatın dışında Genitiv alan “seitens” edatı da eylemi yapan kişiyi vurgulamak için kullanılabilir.

4. Aktif cümlenin belirtili nesnesi Passiv cümlenin öznesi olduğundan, Aktif cümleyi Passiv cümle yaparken özne fiil uyumuna dikkat etmek gerekir. Aktif cümlede özne tekil iken Passiv cümlenin öznesi (belirtili nesneden dolayı) çoğul olabilir.  

5. Aktif cümlede belirtili nesne yok ise Pasif cümlede “es” belirsiz zamiri kullanılabilir.

ALTERNATIVEN ZUM PASSIV ( EDİLGEN ÇATININ ALTERNATİFLERİ)

1. man

Özne yerine “man” kullanıldığında cümle edilgen anlam kazanır. “man” cümlelerinin yapısı etken, anlamı edilgendir. “man” cümlelerinde fiil 3. tekil şahısa göre çekimlenir ve her zamanda kullanılabilir.

– Die Kinder spielen Fuβball. (Çocuklar futbol oynuyor.) (Aktıve – Etken)

– Man spielt Fuβball. (Futbol oynanıyor.) (Passiv – Edilgen)

– Ich bin Gestern ins Kino gegangen. (Dün sinemaya gittim) (Aktıve – Etken)

– Man ist Gestern ins Kino gegangen. (Dün sinemaya gidildi.) (Passiv – Edilgen)

– Er hatte letzte Woche das Auto gewaschen. ( O geçen hafta arabayı yıkamuştı.) (Aktıve – Etken)

– Man hatte letzte Woche das Auto gewaschen. ( Araba geçen hafta yıkanmıştı.) (Passiv – Edilgen)

2. sich lassen

“sich lassen” yapısı cümleye hem edilgen anlam kazandırır hem de  bağlama göre “können” veya “wollen” niteleme eylemlerinin anlamını taşır.

– Das Buch lässt sich in der Bibliothek lesen. (Kütüphanede kitap okunabilir.)

– Das Problem lieβ sich nicht leicht lösen. ( Problem kolayca çözülemedi)

3. ist … zu + Infinitiv

Bu yapı hem edilgen anlamdadır, hem de bağlama göre “müssen, sollen veya dürfen, können” niteleme eylemlerinin anlamını taşır. Hangi niteleme eyleminin anlamını taşıdığı cümleden çıkarılır. Yapıyı geçmiş veya gelecek zamanda kullanmak için “sein” fiilinin geçmiş zamanı veya gelecek zamanı kullanılır.

– Das Auto ist zu waschen. ( Araba yıkanmalıdır / yıkanılabilir.)

– Das Auto muss / soll / kann gewaschen werden.  ( Araba yıkanmalıdır / yıkanılabilir.)

– Das Auto wird zu waschen sein. (Araba yıkanabilecek.)

– Das Auto wird gewaschen werden / müssen / sollen / können. (Araba yıkanabilecek.)

– Das Auto war zu waschen. ( Araba yıkanabilirdi / yıkanmalıydı.)

– Das Auto konnte / sollte / musste gewaschen werden. ( Araba yıkanabilirdi / yıkanmalıydı.)

4. -bar

Mastar halindeki fiilin mastar eki atılarak, fiil kökünün sonuna “-bar” soneki getirilir. Bu şekilde oluşturulan fiil cümleye hem edilgen (Passiv) anlam hem de “können” anlamı verir. “sein” yardımcı fiili ile kullanılır.

essen – essbar  /  trinken – trinkbar  /  schreiben – schreibbar  /  lesen – lesbar

– Dieses Gericht ist nich essbar. ( Bu yemek yenilemez.)

– Dieses Gerich kann nicht gegessen werden. ( Bu yemek yenilemez.)

– Das Problem ist leicht lösbar. (Problem kolayca çözülebilir)

– Das Problem kann leicht gelöst werden (Problem kolayca çözülebilir)

– Das Problem war leicht lösbar. (Problem kolayca çözülebilirdi)

– Das Problem konnte leicht gelöst werden (Problem kolayca çözülebilirdi)

ZUSTANDSPASSIV (Durum Bildiren Passiv)

a. “Zustandspassiv” , “sein” yardımcı fiili ve asıl fiilin 3. hali (Partizip Perfekt) ile oluşturulur.

– Die Zeitung ist schon gelesen. (Gazete çoktan okunmuştu.)

– Das Zimmer ist aufgeräumt

b. “Zustandspassiv” yapısında sadece iki zaman kullanılır. Burada “sein” yardımcı eyleminin Präsens ve Präteritum zamanları kullanılır.

– Die Tür ist geschlossen. (Kapı kapalıdır.)

– Die Tür war geschlossen. (Kapı kapanmıştı.)