Infinitivsätze (Mastar Cümleleri)
Almancada bütün fiillerin mastar eki “-en / -n”dir. (spielen, machen, laufen, tadeln ...). Özneye göre çekimlenmemiş fiillere mastar fiiller (Infinitiv) denir. Aynı cümlede iki fiil varsa ikinci eylem “zu” ile kullanılır. Bu yapıya “Infinitivsatz mit zu” (Zu ile Mastar Cümle) denir.
- Ich lerne Deutsch. - Ich arbeite in Deutschland.
- Ich lerne Deutsch, um in Deutschland zu arbeiten.
(Almanya’da çalışmak için Almanca öğreniyorum.)
Yukarıdaki iki ayrı cümle “zu” mastar cümlesi ile birleştirilmiştir. İkinci cümlenin öznesi atıldı ve fiili “zu” edatından sonra mastar olarak kullanıldı. Dikkat edin ikinci cümlenin sadece öznesi kullanılmadı.
Die Kinder beginnen, Mathe zu lernen.Çocuklar matematik çalışmaya başlıyorlar.
Er treibt immer Sport, um fit zu bleiben.Fit olmak için sürekli spor yapıyor.
Mastar cümlelerin 3 işlevi vardır.
- Özne İşlevi
- Nesne İşlevi
- Kelime Açıklama İşlevi
| Özne Açıklama İşlevi |
|---|
Özne açıklama işlevinde ana cümlede “es” belirsiz zamiri kullanılabilir.
Es ist sehr leicht, in einem Monat ein Buch zu lesen.Bir ayda bir kitap okumak çok kolaydır.
Es ist möglich, in der Zeit zu reisen.Zamanda yolculuk yapmak mümkündür.
Es ist nicht gesund, so viele Süßigkeiten zu essen.Bu kadar çok şeker yemek sağlıklı değil.
Es ist sehr schön, dich hier zu sehen.Seni burada görmek çok güzel.
Cümleye “mastar cümle” ile başlayabiliriz. Eğer cümleye mastar cümle ile başlarsak “es” zamiri kullanılmaz.
In einem Monat ein Buch zu lesen, ist sehr leicht.Bir ayda bir kitap okumak çok kolaydır.
In der Zeit zu reisen, ist möglich.Zamanda yolculuk yapmak mümkündür.
So viele Süßigkeiten zu essen, ist nicht gesund.Bu kadar çok şeker yemek sağlıklı değil.
Dich hier zu sehen, ist sehr schön.Seni burada görmek çok güzel.
| Nesne Açıklama İşlevi |
|---|
Ana cümlenin yükleminin nesne alan bir fiil olması gereklidir.
- Yeşim bietet mir an, ins Kino zu gehen. (Yeşim bana sinemaya gitmeyi teklif ediyor.)
Ich bitte dich, eine Stunde mit mir zu bleiben.Benimle bir saat kalmanı rica ediyorum.
Ana cümlenin yüklemi edat alan fiil olabilir. Böyle bir durumda fiilin edatı “da” sözcüğü ile birleştirilerek kullanılır. (da + Edat)
- Wir warten darauf, dass unser Lehrer zum Unterricht kommt.
(Öğretmenimizin derse gelmesini bekliyoruz.)
- Meine Frau hat Angst davor, mit dem Auto an einen Baum zu stoßen.
(Eşim arabayla ağaca çarpmaktan korkuyor.)
| Kelime Açıklama İşlevi |
|---|
Bu durumda bu yapı açıklanan kelimeden sonra gelir ve virgül ile ayrılır. “Zu” ile kurulan mastar cümle Türkçeye tercüme edilirken fiilin sonuna “-me, -ma” ekleri getirilir.
Açıklama cümlelerinde kullanılan bazı kelimeler
die Möglichkeit, die Regelung, die Angst, der Traum, der Plan, die Hoffnung, die Befürchtung...
- Die Regel, in der Klasse leise zu sein, ist sehr wichtig für guten Unterricht.
(İyi bir ders için sınıfta sessiz olma kuralı çok önemlidir.)
Infinitiv zu yapısının kullanım alanları
- “dass” bağlacı ile oluşturulan cümleler “Infinitiv zu” yapısıyla oluşturulabilir.
“dass”lı cümleyi “Infinitiv zu” ile oluşturmak için bazı kurallar vardır.
- Ana cümle ile yan cümlenin özneleri aynı olmalı.
- Ich hoffe, dass ich eine gute Note bekomme. (Yüksek not almayı umuyorum.)
Ich hoffe, eine gute Note zu bekommen.Yüksek not almayı umuyorum.
- Ana cümlenin belirtili nesnesi veya dolaylı tümleci yan cümlenin öznesi olmalı.
Ich untersage dir, dass du meine Schuhe anziehst.Sana ayakkabılarımı giymeyi yasaklıyorum.
Ich untersage dir, meine Schuhe anzuziehen.Sana ayakkabılarımı giymeyi yasaklıyorum.
- Anlam genel veya edilgen olmalı
Es ist notwendig, dass man einen guten Job hat.İyi bir işe sahip olmak gereklidir.
Es ist notwendig, einen guten Job zu haben.İyi bir işe sahip olmak gereklidir.
- Yan cümle sadece bir fiilden oluşuyorsa ana cümleden sonra virgül kullanılmaz.
- Ich höre auf zu rauchen. (Sigara içmeyi bırakıyorum.)
- Yan cümlede birden fazla fiil bulunuyorsa “zu” her fiilin önünde ayrı ayrı kullanılır.
- Ich treibe jeden Tag Sport, um fit zu bleiben und gesund zu leben.
(Fit kalmak ve sağlıklı yaşamak için her gün spor yapıyorum.)
- Yüklem ayrılabilen fiil ise “zu” önek ile fiilin arasına gelir.
- Büşra entscheidet, nach Antalya umzuziehen. (Büşra Antalya’ya taşınmaya karar veriyor.)
- Asıl eylem ile bir modal fiil kullanılıyorsa ana fiil ile modal fiil arasına “zu” getirilir ve modal fiil mastar olarak kullanılır.
- Ich versuche, ein neues Unternehmen gründen zu können.
(Yeni bir iş kurabilmeye çalışıyorum.)
- Geçmiş zamanda fiilin Partizip Perfekt hali ile mastar haldeki yardımcı fiili arasına “zu” sözcüğü getirilir.
Die Spieler glauben, das Spiel gewonnen zu haben.Oyuncular maçı kazandıklarını sanıyorlar.
- Edilgen yapılarda da zamana uygun olarak yardımcı fiiller mastar olarak “zu”dan sonra kullanılır.
Die Frau behauptet, bestohlen worden zu sein.Kadın soyulduğunu iddia ediyor.
Es ist klar, dass jedes Jahr viele Autos hergestellt werden.Her sene birçok araba üretildiği aşikârdır.
“haben + zu” ve “sein + zu” yapılarının kullanımları ve anlamları farklıdır.
“haben + zu” yapısı cümleye “müssen” anlamı verir.
Er muss die Rechnung bezahlen.Hesabı ödemek zorunda.
Er hat die Rechnung zu bezahlen.Hesabı ödemek zorunda.
Die Ausländer müssen vorsichtig sein!Yabancılar dikkatli olmak zorundadır.
Die Ausländer haben vorsichtig zu sein!Yabancılar dikkatli olmak zorundadır.
“sein + zu” yapısı cümleye “edilgen ve duruma göre müssen, dürfen, können” anlamları verir.
Der Wagen kann gekauft werden.Araba satın alınabilir.
Der Wagen ist zu kaufen.Araba satın alınabilir.
Eine Fremdsprache muss unbedingt gelernt werden.Bir yabancı dil kesinlikle öğrenilmeli.
Eine Fremdsprache ist unbedingt zu lernen.Bir yabancı dil kesinlikle öğrenilmeli.
Hazırlayan: Fatih Ün, Almanca Öğretmeni · Son güncelleme: